آشنایی با انواع کلین روم (کلاس بندی کلین روم) و کاربردهای آن

منظور از کلاس‌بندی کلین روم چیست؟

کلین روم‌ها را بر اساس تعداد ذرات معلقی که در آن‌ها یافت می‌شود به کلاس‌های مختلف تقسیم می‌کنند. هر چه تعداد ذرات موجود در یک کلین روم کمتر باشد، آن کلین روم تمیزتر و حساس‌تر بوده و برای کاربردهای خاص استفاده می‌شود.

کلاس‌بندی کلین روم بر مبنای استانداردهای مختلف تعریف می‌شود که در این مقاله به دو مورد از پرکاربردترین آنها یعنی US FED STD 209E و معادل ایزو آن (ISO-14644-1) و EU GMP classification می‌پردازیم. هر دو این استانداردها بر مبنای تقسیم تعداد ذرات (particles) بر یک متر مکعب از هوا طراحی شده‌اند.

انواع کلین روم بر مبنای استاندارد EU GMP classification

این استاندارد مختص به منطقه یورو اروپا بوده و سخت‌گیرانه‌تر است. بر اساس این استاندارد اتاق تمیز به 4 کلاس: ABCD تقسیم می‌شود.

منبع: ویکی‌پدیا

کلاس A

تمیزترین فضای کلین روم است و کم‌ترین تعداد پارتیکل در این کلاس یافت می‌شود. مخصوص مکان‌هایی است که درجه ریسک و خطرپذیری بالایی دارد. اگر این مکان‌ها دچار آلودگی شوند احتمال کنترل و از بین بردن آنها بسیار کم است. آخرین مراحل فرآیند تولید در اینجا شکل می‌گیرد. معمولا در این فضاها با گرید A استریلیزاسیون لازم باید فراهم باشد.

تعداد ذرات کوچکتر از 5 میکرون آن هم درحالت استراحت و هم در حالت عملیاتی باید کمتر از 20 عدد در هر متر مکعب باشد. کلاس A را می‌توان معادل استاندارد ISO5 در نظر گرفت.

کلاس B

کلین روم کلاس B بعد از کلاس A تمیزترین فضای کلین روم است. درحالت استراحت تعداد ذرات 5 میکرون آن باید کمتر از 29 عدد در هر متر مکعب باشد. کلاس B را -درحالت استراتحت- می‌توان معادل استاندارد ISO5 و در حالت عملیاتی معادل ISO6 در نظر گرفت.

کلاس بندی اتاق تمیز B برای مکان‌ها و فضاهایی است که فراورده‌های آسپتیک و مواد و تجهیزاتی را که قصد ورود به گرید A را دارند در آن نگهداری می‌شود. فرایندهای پرکردن در گرید B انجام می‌شوند. تمامی وسایل و قطعاتی را که قصد ورود به گرید A دارند، همگی در این گرید نگهداری می‌شوند.

کلاس C

کلین روم کلاس C یک اتاق تمیز معمولی محسوب می‌شود. و برای فعالیت‌های معمول‌تر و با ریسک کمتر استفاده می‌شود. درحالت استراحت تعداد ذرات 5 میکرون آن باید کمتر از 2900 در هر متر مکعب باشد. کلاس C را -درحالت استراحت- می‌توان معادل استاندارد ISO7 و درحالت عملیاتی معادل ISO8 در نظر گرفت.

کلاس D

کلین روم کلاس D برای فرایندهای کمتر حساس به آلودگی به کار می‌رود، چرا که پایین‌ترین سطح کنترل آلودگی را در میان اتاق‌های تمیز دارد. درحالت استراحت باید تعداد ذرات 5 میکرون آن کمتر از 29000 در هر متر مکعب باشد. کلاس D را -درحالت استراحت- می‌توان معادل استاندارد ISO8 در نظر گرفت.

کلاس بندی کلین روم بر مبنای استاندارد US FED STD 209E و معادل ایزو آن ISO-14644-1

منبع: ویکی‌پدیا

کلاس 1 (ISO3)

تعداد ذرات: حداکثر ۱ ذره به اندازه بزرگتر از نیم میکرون در هر فوت مکعب هوا.

کاربرد: عمدتاً در صنایع فضایی، نانوتکنولوژی و فعالیت‌های تحقیقاتی خاص که نیاز به کنترل فوق‌العاده دقیق دارند.

کلاس 10 (ISO4)

تعداد ذرات: حداکثر ۱۰ ذره به اندازه بزرگتر از نیم میکرون در هر فوت مکعب.

کاربرد: در تولید نیمه‌هادی‌ها و تجهیزات پزشکی حساس به عفونت مانند دستگاه‌های پزشکی و ایمپلنت‌ها.

کلاس 100 (ISO5)

تعداد ذرات: حداکثر ۱۰۰ ذره به اندازه بزرگتر از نیم میکرون در هر فوت مکعب.

کاربرد: در صنعت داروسازی، تهیه نمونه‌های آزمایشگاهی و تولید محصولات الکترونیکی.

کلاس 1000 (ISO6)

تعداد ذرات: حداکثر ۱۰۰۰ ذره به اندازه بزرگتر از نیم میکرون در هر فوت مکعب.

کاربرد: در صنایع عمومی و تحقیقاتی که نیاز به کنترل آلودگی دارند و حساسیت کمتری به ذرات دارند.

کلاس 10000 (ISO7) و 100000 (ISO8)

تعداد ذرات: به ترتیب حداکثر ۱۰۰۰۰ و ۱۰۰۰۰۰ ذره بزرگتر از نیم میکرون در هر فوت مکعب.

کاربرد: عمدتاً در کاربردهای غیرحساس و عملیات عمومی که نیاز به کنترل آلودگی کمتری دارند.